Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU) dotyczące zakażeń układu moczowego (ZUM).

Ograniczona aktualizacja w marcu 2017

G. Bonkat (Współprzewodniczący), R. Pickard (Wspólprzewodniczący), R. Bartoletti,

F. Bruyère, S.E. Geerlings, F. Wagenlehner, B. Wullt

Osoby współredagujące wytyczne: T. Cai , B. Köves, A. Pilatz, B. Pradere,

R. Veeratterapillay

Wstęp

Komitet EAU opracowujący wytyczne dotyczące leczenia ZUM stworzył kompilację zaleceń klinicznych w celu zapewnienia personelowi medycznemu wiadomości opartych na faktach dotyczące prewencji i leczenia ZUM. Te wytyczne są także elementem polityki zdrowia publicznego w zakresie kontroli infekcji i zarządzania działaniami przeciwdrobnoustrojowymi.

Kontrola zakażeń

Kontrola zakażeń ma za cel optymalizację wyników prewencji i leczenia infekcji. Jednocześnie, ma zmniejszyć nadużywanie i niewłaściwe stosowanie substancji antymikrobiologicznych. Najważniejsze elementy tego typu działań to:

  • regularne szkolenie personelu w zakresie właściwego stosowania substancji antymikrobiologicznych (przeciwdrobnoustrojowych)

  • wdrożenie i powszechne przestrzeganie miejscowych, narodowych i międzynarodowych wytycznych

  • regularne kontrole oddziału i konsultacje z lekarzami chorób zakaźnych wraz z regularnym audytem

  • ocena wyników leczenia

  • monitorowanie i regularna ocena skuteczności leczenia antymikrobiologicznego osób zlecających leki oraz miejscową oporność patogenów.

  • Bezobjawowa bakteriuria

  • Bezobjawowa bakteriuria jest definiowana jako wynik wzrostu bakteriologicznego powyżej 

  • 10^5 cfu/ml w dwóch posiewach pobranych ze środkowego strumienia moczu u kobiet i w jednym u mężczyzn.

Zalecenia dotyczące leczenia bezobjawowej bakteriurii

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Nie należy wykonywać badań przesiewowych w kierunku bezobjawowej bakteriurii lub jej leczyć w następujących przypadkach:

  • u kobiet bez czynników ryzyka

  • u pacjentów z dobrze kontrolowaną cukrzycą

  • u kobiet po okresie menopauzy 

  • u starszych pacjentów pozostających w domach opieki

  • u pacjentów posiadających dysfunkcyjne lub zrekonstruowane dolne drogi moczowe

  • u pacjentów z założonym cewnikiem do układu moczowego 

  • u pacjentów z przeszczepem nerki

  • u pacjentów przed zabiegami implantacji protezy stawowej

  • u pacjentów z nawracającymi ZUM

  • 2a

  • 1b

  • 1a

  • 1a

  • 2b

  • 4

  • 1b

  • 1b

  • 1b

  • A*

  • A

  • A

  • A

  • B

  • C

  • A

  • A

  • A

Należy wykonać badania przesiewowe w kierunku bezobjawowej bakteriurii oraz ją leczyć przed zabiegami urologicznymi które naruszają ciągłość śluzówki.

1a

A

Należy wykonać badania przesiewowe w kierunku bezobjawowej bakteriurii oraz ją leczyć u kobiet w ciąży (za pomocą standardowej krótkiej terapii).

1a

A

Należy wykonać posiew moczu po leczeniu bezobjawowej bakteriurii celem kontroli wyniku terapii.

4

C

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Niepowikłane zakażenie pęcherza moczowego

Niepowikłane zakażenie pęcherza moczowego jest definiowane jako nagłe, sporadyczne lub nawracające zakażenie pęcherza moczowego ograniczone do populacji kobiet przed okresem menopauzy które nie są w ciąży i u których nie stwierdzono anatomicznych lub czynnościowych zaburzeń układu moczowego lub chorób współistniejących.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych u pacjentów z niepowikłanym zakażeniem pęcherza moczowego

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy zdiagnozować niepowikłane zakażenia układu moczowego na podstawie:

  • wywiadu skierowanego na objawy ze strony dolnych dróg moczowych (objawy dysuryczne, częstomocz, parcia na mocz)

  • w przypadku braku obecności świądu lub upławów z pochwy u kobiet które nie mają innych czynników ryzyka wystąpienia powikłanego ZUM.

  • 2a

  • B

Test paskowy jest alternatywą dla posiewu moczu w diagnostyce niepowikłanego zakażenia układu moczowego.

2a

B

Posiew moczu powinien zostać wykonany w przypadku:

  • podejrzenia ostrego odmiedniczkowego zakażenia nerki;

  • gdy objawy nie ustępują lub nawracają w przeciągu 2-4 tygodni od zakończenia terapii;

  • u kobiet które prezentują nietypowe objawy;

  • u kobiet w ciąży.

  • 4

  • B*

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Zalecenia dotyczące leczenia niepowikłanego zakażenia układu moczowego

Leki pierwszego rzutu

Lek

Dawkowanie

Długość terapii

Komentarz

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Fosfomycyna

3 g (jedna dawka)

1 dzień

Zalecane leczenie u kobiet (nie u mężczyzn).

1

A

Nitrofurantoina

100 mg 2xdz

5 dni

Piwampicylina

400 mg 3xdz

3-5 dni

Alternatywne leki

Cefalosporyny (np. cefadroksyl)

500 mg 2 razy dziennie

3 dni

Lub podobne

1b

B

W przypadku gdy miejscowy profil oporności na E.Coli jest niższy niż 20%

Trimetoprim

200 mg 2 razy dziennie

5 dni

Nie należy stosować w pierwszym trymestrze ciąży

1b

B

Trimetoprim/sulfametoksazol

160/800 mg 2 razy dziennie

3 dni

Nie należy stosować w ostatnim trymestrze ciąży

Leczenie u mężczyzn

Trimetoprim/sulfametoksazol

160/800 mg 2 razy dziennie

7 dni

U mężczyzn fluorochinolony mogą także być stosowane w zależności od miejscowego profilu oporności drobnoustrojów.

4

C

Nawracające ZUM

Nawracające ZUM (NZUM) określa się w sytuacji gdy niepowikłane lub powikłane ZUM pojawia się częstością co najmniej trzech ZUM na rok lub dwóch ZUM w okresie sześciu miesięcy.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych i leczenia nawracających ZUM

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Nie należy wykonywać rutynowo rozszerzonej diagnostyki u kobiet z nawracającymi ZUM bez współistniejących czynników ryzyka.

1b

B

Należy zalecać pacjentom modyfikację zachowań które mogą zwiększać ryzyko nawracających ZUM.

3

C

Należy wdrożyć miejscową estrogenoterapię u kobiet w wieku pomenopauzalnym celem zapobieganiu nawracającym ZUM.

1b

A

Należy wdrażać leczenie immunostymulujące w celu zmniejszenia ilości nawracających ZUM w każdej grupie wiekowej.

1a

A

W przypadku gdy metody niefarmakologiczne zawodzą, należy zastosować ciągłą lub postkoitalną profilaktykę przeciwdrobnoustrojową celem zapobiegania nawracającym ZUM przy czym pacjenci powinni zostać poinformowani o możliwych powikłaniach tego typu postępowania.

2b

B

U współpracujących pacjentów można rozważyć samopodawanie krótkiej terapii przeciwdrobnoustrojowej.

2b

A*

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Niepowikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek

Definicja niepowikłanego odmiedniczkowego zapalenia nerek ogranicza je do populacji kobiet przed okresem menopauzy które nie są w ciąży i u których nie stwierdzono nieprawidłowości lub współistniejących schorzeń urologicznych.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych u pacjentów z niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy wykonać badanie ogólne moczu (np. za pomocą testu paskowego) które zawiera ocenę biały i czerwonych krwinek oraz azotynów.

4

A*

Należy wykonać posiew moczu wraz z antybiogramem u osób z odmiedniczkowym zapaleniem nerek

4

A*

Należy wykonać USG górnych dróg moczowych w celu wykluczenia uropatii zaporowej.

4

A*

Dodatkowe badania obrazowe w tym TK bez kontrastu powinny zostać wykonane jeśli pacjent gorączkuje 72 godziny po otrzymaniu leczenia lub gdy podejrzewa się m.in. sepsę.

4

A*

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Zalecenia dotyczące empirycznej doustnej terapii przeciwdrobnoustrojowej u pacjentów z niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek  

Lek

Dawkowanie

Długość terapii

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Komentarz

Ciprofloksacyna

500-750 mg dwa razy dziennie

7-10 dni

1b

B

Profil oporności na fluorochinolony powinien być niższy niż 10%

Lewofloksacyna

750 mg raz dziennie

5 dni

1b

B

Trimetoprim/sulfametoksazol

160/800 mg 2 razy dziennie

7-14 dni

1b

B

W przypadku stosowania tej terapii empirycznie należy podać także jednorazowo dożylnie długodziałający lek przeciwdrobnoustrojowy (np ceftriakson).

Cefpodoksym

200 mg dwa razy dziennie

10 dni

4

B*

Ceftybuten

400mg raz dziennie

10 dni

4

B*

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Zalecenia dotyczące empirycznej dożylnej terapii przeciwdrobnoustrojowej u pacjentów z niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek  

Lek

Dawkowanie

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Komentarz

Ciprofloksacyna

400 mg dwa razy dziennie

1b

B

Lewofloksacyna

750 mg raz dziennie

1b

B

Cefotaksym

2 g trzy razy dziennie

2

A*

Brak badań dotyczących monoterapii w niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek.

Ceftazydym

1-2 g trzy razy dziennie

2

A*

Amoksycylina/kwas klawulanowy

1,5 g trzy razy dziennie

2

C

Brak badań dotyczących monoterapii w niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek. Lek głównie skuteczny w leczeniu bakterii gram dodatnich.

Cetriakson

1-2 g raz dziennie

1b

A*

W badaniach stosowane niższe dawki - zaleca się stosowanie wyższych dawek. Podobny schemat terapii w niepowikłanym i powikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek (zróżnicowanie nie zawsze jest możliwe).

Cefepim

1-2 g dwa razy dziennie

1b

B

Piperacylina/tazobaktam

2,5 g- 4,5 g trzy razy dziennie

1b

A*

Ceftolozan/tazobaktam

1,5 g trzy razy dziennie

1b

B

Ceftazydym/awibaktam

1,5 g trzy razy dziennie

1b

B

Gentamycyna

5 mg / jeden kg masy ciała raz dziennie

1b

B

Brak badań dotyczących monoterapii w niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek.

Amikacyna

15 mg / jeden kg masy ciała raz dziennie

1b

B

Ertapenem

1 g raz dziennie

1b

B

Podobny schemat terapii w niepowikłanym i powikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek (zróżnicowanie nie zawsze jest możliwe).

Imipenem/cylastatyna

0,5/0,5g trzy razy dziennie

1b

B

Meropenem

1 g trzy razy dziennie

2

B

Dorypenem

0,5 g trzy razy dziennie

1b

B

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Powikłane ZUM

Powikłane ZUM występuje u osoby u której uważa się, że infekcja będzie trudniejsza do wyleczenia niż w przypadku niepowikłanego ZUM z powodu czynników zależnych od gospodarza (np. cukrzyca, immunosupresja) lub anatomicznych i czynnościowych zaburzeń układu moczowego (np. uropatia zaporowa, niecałkowite opróżnianie się pęcherza z powodu niedoczynności mięśnia wypieracza).

Zalecenia dotyczące leczenia powikłanych ZUM

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Nie należy stosować amoksycyliny, amoksycyliny/kwasu klawulanowego, trimetoprimu, trimetoprimu/sulfametoksazolu w empirycznym leczeniu powikłanych ZUM.

2

A

Należy używać ciprofloksacyny jedynie w sytuacji gdy miejscowy profil oporności drobnoustrojów jest niższy niż 10% oraz gdy:

  • całe leczenie jest podawane doustnie

  • pacjent nie wymaga hospitalizacji

  • pacjent miał w wywiadzie wstrząs anafilaktyczny na antybiotyki betalaktamowe.

  • 2

  • A

Nie należy stosować ciprofloksacyny oraz innych fluorochinolonów w empirycznym leczeniu powikłanych ZUM u pacjentów w oddziale urologicznym oraz u pacjentów którzy mieli w wywiadzie podawane fluorochinolony w przeciągu ostatnich sześciu miesięcy.

2

A

W przypadku profilu oporności drobnoustrojów na fluorochinolony powyżej 10% lub braku danych na ten temat należy użyć na wstępie terapii jednorazowo dożylnie długodziałający lek przeciwdrobnoustrojowy (np cefalosporynę trzeciej generacji lub aminoglikozyd).

2

A

W przypadku profilu oporności drobnoustrojów na fluorochinolony powyżej 10% i kiedy pacjent ma przeciwskazania do otrzymania cefalosporyny trzeciej generacji lub aminoglikozydu można podać ciprofloksacynę kobiecie z niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek.

2

A

W przypadku nadwrażliwości na penicylinę nadal można podać pacjentowi cefalosporyne trzeciej generacji - z wyjątkiem wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego w wywiadzie.

2

A

U pacjentów z ZUM dającym objawy ogólnoustrojowe empiryczne leczenie powinno pokrywać ESBL w początkowej fazie leczenia tylko u pacjentów będących skolonizowanymi mikroorganizmami produkującymi ESBL*. Profil oporności szczepu ESBL powinien pomóc w doborze terapii empirycznej.

2

A

ESBL (ang.) β-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania

Odcewnikowe zakażenia układu moczowego

Odcewnikowe ZUM odnoszą się do ZUM występujących u pacjentów obecnie zacewnikowanych lub którzy byli zacewnikowani w przeciągu ostatnich 48 godzin.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych u pacjentów z odcewnikowymi ZUM

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Nie należy rutynowo wykonywać posiewu moczu u bezobjawowych zacewnikowanych pacjentów.

1a

A

Nie należy diagnozować odcewnikowego ZUM na podstawie ropomoczu.

2

A

Nie należy używać obecności, braku lub stopnia występowania ropomoczu jako czynnika różnicującego odcewnikowe ZUM i bezobjawową bakteriurię.

2

A

Nie należy używać obecności, braku lub stopnia występowania źle pachnącego lub mętnego moczu jako czynnika różnicującego odcewnikowe ZUM i bezobjawową bakteriurię.

3

C

Zalecenia dotyczące leczenia i profilaktyki u pacjentów z odcewnikowymi ZUM

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy pobrać posiew moczu przed włączeniem terapii przeciwdrobnoustrojowej u pacjentów którzy byli zacewnikowani i którym usunięto cewnik.

3

A*

Nie należy leczyć bezobjawowej bakteriurii u pacjentów zacewnikowanych.

1a

A

Należy leczyć bezobjawową bakteriurię u zacewnikowanych pacjentów przed interwencjami traumatyzującymi śluzówkę w obrębie układu moczowego (np przed TURP).

1a

A

Należy wymienić lub usunąć cewnik przed rozpoczęciem leczenia przeciwdrobnoustrojowego.

4

B*

Nie należy stosować miejscowych środków antyseptycznych lub przeciwdrobnoustrojowych na cewnik, ujście cewki moczowej lub cewkę moczową.

1a

A

Nie należy stosować profilaktyki przeciwdrobnoustrojowej celem zapobiegania odcewnikowych ZUM.

1a

A

Okres utrzymania cewnika w układzie moczowym powinien być jak najkrótszy.

2a

B

Należy usuwać cewnik z pęcherza moczowego po operacji nieurologicznej tego samego dnia.

1b

B

Wymianę cewnika pozostawionego na stałe należy wymieniać w odstępach czasu dostosowanych indywidualnie do każdego pacjenta.

3

C

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Urosepsa

Urosepsa jest ogólnoustrojową, groźną odpowiedzią organizmu gospodarza na zakażenie mające swoje źródło w układzie moczowym i/lub męskim układzie płciowym. Urosepsie towarzyszą objawy ogólnoustrojowej reakcji zapalnej wraz z obecnością zaburzeń czynności narządów oraz z przetrwałą hipotensją połączonej z niedotlenieniem tkanek.

Zalecenia dotyczące dożylnej terapii przeciwdrobnoustrojowej u pacjentów z urosepsą 

Lek

Dawkowanie

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Komentarz

Cefotaksym

2 g trzy razy dziennie

2

A*

Brak badań dotyczących monoterapii w niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek.

Ceftazydym

1-2 g trzy razy dziennie

2

A*

Cetriakson

1-2 g raz dziennie

1b

A*

W badaniach stosowane byłe niższe dawki - zaleca się jednak stosowanie wyższych dawek. Podobny schemat terapii w niepowikłanym i powikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek (zróżnicowanie nie zawsze jest możliwe).

Cefepim

1-2 g dwa razy dziennie

1b

B

Piperacylina/tazobaktam

2,5 g- 4,5 g trzy razy dziennie

1b

A*

Ceftolozan/tazobaktam

1,5 g trzy razy dziennie

1b

B

Ceftazydym/awibaktam

1,5 g trzy razy dziennie

1b

B

Gentamycyna

5 mg / jeden kg masy ciała raz dziennie

1b

B

Brak badań dotyczących monoterapii w niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek.

Amikacyna

15 mg / jeden kg masy ciała raz dziennie

1b

B

Ertapenem

1 g raz dziennie

1b

B

Podobny schemat terapii w niepowikłanym i powikłanym odmiedniczkowym zapaleniem nerek (zróżnicowanie nie zawsze jest możliwe).

Imipenem/cylastatyna

0,5/0,5g trzy razy dziennie

1b

B

Meropenem

1 g trzy razy dziennie

2

B

Dorypenem

0,5 g trzy razy dziennie

1b

B

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Zakażenie cewki moczowej

Stan zapalny cewki moczowej najczęściej daje dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych i musi być zróżnicowany z innymi zakażeniami tej okolicy anatomicznej. Z punktu widzenia terapeutycznego oraz klinicznego, gonokokowe zakażenie cewki moczowej musi być różnicowane z niegonokokowym zakażeniem cewki moczowej.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych u pacjentów z zakażeniami cewki moczowej

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy użyć barwienia grama wydzieliny z cewki moczowej lub wymazu z cewki moczowej podczas wstępnej diagnostyki ropnego zapalenia cewki moczowej.

3

B

Należy używać zwalidowanego testu PCR celem diagnozowania zakażeń chlamydią i rzeżączką.

3

B

Zalecenia dotyczące leczenia pacjentów z zakażeniami cewki moczowej

Patogen

Lek

Dawkowanie i długość terapii

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Alternatywne metody postępowania

Zakażenie rzeżączkowe

Ceftriakson

1g domięśniowo, pojedyncza dawka

1a

A

Cefiksym 400mg doustnie w pojedynczej dawce

lub

Azytromycyna 1 lub 1,5 g doustnie w pojedynczej dawce

Azytromycyna

Azytromycyna 1 lub 1,5 g doustnie w pojedynczej dawce

Cefiksym

800mg doustnie w pojedynczej dawce

Zakażenie nierzączkowe (patogen nie został zidentyfikowany)

Doksycyklina

100 mg dwa razy dziennie doustnie przez 7 do 10 dni

1b

A

Azytromycyna 0,5 g doustnie w pierwszym dniu terapii następnie 250 mg dziennie od 2 do 5 dnia terapii

Chlamydia trachomatis

Azytromycyna

1 lub 1,5 g doustnie w pojedynczej dawce

1b

A

Doksycyklina 100 mg dwa razy dziennie doustnie przez 7 dni

Mycoplasma genitalium

Azytromycyna

0,5 g doustnie w pierwszym dniu, następnie 250 mg dziennie od 2 do 5 dnia terapii

2a

B

Moksyfloksacyna 400 mg raz dziennie przez 5 dni chociaż z powodu niepowodzeń terapii część ekspertów zaleca stosowanie przez 10-14 dni

Ureaplasma urealiticum

Doksycyklina

100 mg dwa razy dziennie doustnie przez 7 dni

1b

A

Azytromycyna doustnie w pojedynczej dawce 1 lub 1,5 g LUB klarytromycyna 500 mg dwa razy dziennie przez 7 dni (oporność na makrolidy jest możliwa)

Trichomonas vaginalis

Metronidazol

2 g doustnie w pojedynczej dawce

1a

A

W razie braku poprawy 4 g dziennie przez 3 do 5 dni

Bakteryjne zapalenie stercza

Bakteryjne zapalenie stercza jest jednostką chorobową spowodowaną bakteryjnym zakażeniem gruczołu krokowego. Urolodzy powinni używać klasyfikacji NIDDK/NIH w którym bakteryjne zapalenie stercza ze stwierdzoną lub podejrzewaną infekcją jest rozróżniane od przewlekłego zespołu bólowego miednicy.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych u pacjentów z bakteryjnym zapaleniem stercza

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy wykonać badanie per rectum celem oceny stercza.

4

A*

Należy wykonać posiew moczu ze środkowego strumienia u osób z ostrym bakteryjnym zapaleniem stercza celem diagnostyki i dalszego planowania leczenia.

3

A*

Należy wykonać cztero-szklankowy test Meares-Stamey u osób z przewlekłym bakteryjnym zapaleniem stercza.

2b

B

U osób z przewlekłym bakteryjnym zapaleniem stercza jest zalecana dokładna diagnostyka mikrobiologiczna dotycząca patogenów atypowych takich jak chlamydia trachomatis lub mycoplasma spp.

2b

B

Wykonanie TRUS jest zalecane tylko u wybranych osób u których to badanie ma wykluczyć obecność ropnia stercza, zwapnień w sterczu i poszerzenie pęcherzyków nasiennych.

3

B

Analiza nasienia oraz kontrola stężenia PSA nie powinny być rutynowo wykonywane z racji wysokiej ilość fałszywie dodatnich wyników.

3

B

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Zalecenia dotyczące leczenia pacjentów z bakteryjnym zapaleniem stercza

Ostre objawowe bakteryjne zapalenie stercza z towarzyszącą gorączką

Lek

Dawkowanie

Długość terapii

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Komentarz

Lewofloksacyna

500 mg raz dziennie

Wszystkie leki powinny być podawane dożylnie do momentu ustąpienia gorączki u chorego

2

B

Wszystkie te leki mogą być podawane w połączeniu z aminoglikozydami np gentamycyną 5 mg na 1 kg masy ciała raz dziennie lub amikacyną 15 mg na 1 kg masy ciała raz dziennie

Ciprofloksacyna

500 mg dwa razy dziennie

Ceftriakson

2 g raz dziennie

Piperacylina/tazobaktam

4,5 g trzy razy dziennie

Cefepim

2 g dwa razy dziennie

Ostre objawowe bakteryjne zapalenie stercza bez gorączki lub po ustąpieniu gorączki

Lewofloksacyna

500 mg raz dziennie

2 - 4 tygodni

2

B

Ciprofloksacyna

500 mg dwa razy dziennie lub 1000 mg raz dziennie

2 - 4 tygodni

Trimetoprim

200 mg dwa razy dziennie

2 - 4 tygodni

Kotrimoksazol (Trimetoprim/sulfametoksazol)

960 mg dwa razy dziennie

2 - 4 tygodni

Doksycyklina

100 mg dwa razy dziennie

10 dni

2

B

Tylko dla zakażeń chlamydia trachomatis lub mycoplasma spp.

Przewlekłe bakteryjne zapalenie stercza

Lewofloksacyna

500 mg raz dziennie

4-6 tygodni

3

B

Ciprofloksacyna

500 mg dwa razy dziennie lub 1000 mg raz dziennie

4-6 tygodni

Trimetoprim

200 mg dwa razy dziennie

4-6 tygodni

Kotrimoksazol (Trimetoprim/sulfametoksazol)

960 mg dwa razy dziennie

4-6 tygodni

Doksycyklina

100 mg dwa razy dziennie

10 dni

2

B

Tylko dla zakażeń chlamydia trachomatis lub mycoplasma spp.

Ostre zapalenie najądrza

Ostre zapalenie najądrza charakteryzuje się bólem, obrzękiem oraz zwiększoną ciepłotą najądrza. Stan zapalny może dotyczyć także jądra oraz skóry moszny. Najczęściej jest spowodowane migracją patogenów z cewki moczowej lub pęcherza moczowego. Dominującymi drobnoustrojami są Chlamydia Trachomatis, Enterobakterie (najczęściej E. Coli) lub Neisseria gonorrhoeae.

Zalecenia dotyczące leczenia ostrego zapalenia najądrza

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy wykonać posiew z materiału ze środkowego strumienia moczu oraz z pierwszej porcji moczu oddanej w ciągu dnia.

3

A*

Jako wstępne leczenie należy wdrożyć jeden antybiotyk lub dwa które są skuteczne wobec Chlamydia Trachomatis i Enterobacteriaceae u młodych mężczyzn aktywnych seksualnie. U starszych mężczyzn bez seksualnych czynników ryzyka należy rozważyć leczenie tylko Enterobacteriaceae.

3

A*

W przypadku ryzyka infekcji rzeżączką należy podać jednorazową dawkę ceftriaksonu domięśniowo dodatkowo oprócz leku przeciwdrobnoustrojowego skutecznego wobec Chlamydii trachomatis.

3

A*

Kiedy zostanie zidentyfikowany patogen należy dostosować lek przeciwdrobnoustrojowy w zależności od odpowiedzi pacjenta na  zastosowane leczenie.

3

A*

Należy stosować się do narodowych programów dotyczących zgłaszania oraz poszukiwania/leczenia chorób przenoszonych drogą płciową u partnerów seksualnych pacjenta.

3

A*

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Zgorzel Fourniera

Zgorzel Fourniera jest agresywnym i często śmiertelnym wielo-drobnoustrojowym zakażeniem tkanek miękkich okolicy krocza, odbytu i narządów płciowych zewnętrznych. Jest anatomiczną podkategorią martwiczego zapalenia powięzi z którym ma wspólną etiologię oraz podobne stosuje się w nich podobne sposoby terapii. Dowody naukowe dotyczące zaleceń leczniczych pochodzą głównie z serii przypadków.

Zalecenia dotyczące badań wstępnych i leczenia

nawracających zgorzeli Fourniera

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy rozpocząć całkowite oraz powtarzane chirurgiczne oczyszczanie w przeciągu 24 godzin od pojawienia się objawów.

3

B

Należy rozpocząć leczenie od podania antybiotykoterapii o szerokim spektrum wraz z późniejsza modyfikacją leczenia pod otrzymaniu wyników posiewów i odpowiedzi pacjenta na leczenie.

3

A*

Nie należy używać dodatkowych form terapii takich jak podawanie immunoglobulin lub hiperbarycznego tlenu (z wyjątkiem sytuacji gdy jest to prowadzone w ramach badania klinicznego).

3

A*

*Siła dowodów podwyższona na podstawie konsensusu panelu redagującego wytyczne.

Wykrywanie bakteriurii przed procedurą urologiczną

Jest zalecane aby zidentyfikować bakterie w moczu przed procedurami diagnostycznymi i terapeutycznymi w celu zredukowania ryzyka powikłań infekcyjnych dzięki kontroli bakteriurii i możliwości wdrożenia celowanego leczenia przed zabiegiem.

Zalecenia

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Posiew moczu wykonywany w laboratorium analitycznym jest zalecaną metodą kontroli obecności lub braku bakterii w ilości istotnej klinicznie u pacjentów u których ma być wykonana procedura urologiczna.

3

B

Okołooperacyjna profilaktyka antybakteryjna w urologii

Zalecenia dotyczące okołooperacyjnej profilaktyki antybakteryjnej w urologii

Procedura

Komentarz

Profiaktyka przeciwdrobnoustrojowa

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Procedury diagnostyczne

Cystoskopia

Mały odsetek zakażeń. Należy wziąć pod uwagę czynniki ryzyka ZUM dla każdego pacjenta z osobna (np. bezobjawowa bakteriuria, w wywiadzie obecność ZUM z gorączką).

Brak

1b

A

Badanie urodynamiczne

Mały odsetek zakażeń. Należy wziąć pod uwagę czynniki ryzyka ZUM dla każdego pacjenta z osobna (np. bezobjawowa bakteriuria, w wywiadzie obecność ZUM z gorączką).

Brak

1a

A

Biopsja stercza

Wysokie ryzyko zakażenia.

Fluorochinolony, trimetoprim z lub bez sulfametoksazolem. Celowana antybiotykoterapia w wybranych przypadkach.

1b

A

Ureterorenoskopia diagnostyczna

Brak dostępnych badań.

Nieobowiązkowa.

4

C

Częste zabiegi endourologiczne / endoskopowe (przykłady).

Fulguracja małych nowotworów pęcherza

Mały odsetek zakażeń.

Nieobowiązkowa.

2b

C

TURB

Mało danych. Nie rozróżnia się masy guza (tzn wielkości, ilości ognisk, martwicy.

Trimetoprim z lub bez sulfametoksazolem. Aminopenicylina/inhibitor betalaktamaz.

Cefalosporyna drugiej lub trzeciej generacji.

2b

C

TURP

Wysokie ryzyko zakażenia.

1a

A

ESWL

Mały odsetek zakażeń.

1a

A

URSL

Usunięcie złogu z dystalnego odcinka moczowodu.

2b

B

PCNL i RIRS

Wysokie ryzyko zakażenia.

1b

A

Częste operacje otwarte lub laparoskopowe

Nefrektomia z lub bez ureterektomią, adrenalektomia, radykalna prostatektomia

Słabo udokumentowane dane na temat zakażeń miejsca operowanego/rany. Wtórne pooperacyjne ZUM/bezobjawowa bakteriura związana z cewnikiem.

Nieobowiązkowa.

3

C

Planowa chirurgia moszny, wazektomia, operacja żylaków powrózka nasiennego.

Sprzeczne dane.

Brak

3

C

Implantacja protez, sztucznego zwieracza cewki moczowej

Ograniczona ilość danych

Aminopenicylina/Inhibitor betalaktamaz, piperacylina/tazobaktam

3

B

Operacja zwężenie miedniczkowo-moczowodowego

Nieobowiązkowa.

4

C

Częściowa resekcja pęcherza

Nieobowiązkowa.

3

C

Cystektomia z odprowadzeniem moczu

Wysokie ryzyko zakażenia.

Cefuroksym lub Aminopenicylina/Inhibitor betalaktamaz + metronidazol

2a

B

Zakażenie w przebiegu biopsji stercza

Zalecenia dotyczące zapobieganiu zakażenia wynikającego z biopsji stercza

Rodzaj dowodów

Siła dowodów

Należy wykonywać wlewki doodbytnicze z jodopowidonem u mężczyzn przed przezodbytniczą biopsją stercza.

1a

B*

Należy używać profilaktyki przeciwdrobnoustrojowej u mężczyzn przed przezodbytniczą biopsją stercza.

1a

A

*Siła dowodów została obniżona ponieważ badanie najwyższej jakości w meta-analizie nie wykazało różnicy.