Artykuł opracowany dla czasopisma „NTM” : www.ntm.pl

Autor: Tadeusz Hessel

 

 

Sztuczny zwieracz cewki moczowej (SZCM) : Pytania i odpowiedzi

 

Sztuczny zwieracz cewki moczowej jest protezą urologiczną. Jest to technologia rozwijana już od około 40 lat. W tym artykule zostana omówione podstawy teoretyczne dotyczące tego urządzenia. Będą mogli Państwo dowiedzieć się czym ono dokładnie jest, a także czy ewentualnie takie rozwiązanie może być Państwu zaoferowane w ramach leczenia nietrzymania moczu.

 

  • Jaka filozofia kryje się za SZCM ?

 

Naturalny zwieracz cewki moczowej gwarantuje utrzymanie moczu. Hydrauliczny sztuczny zwieracz cewki moczowej jest protezą urologiczną która w najbliższy sposób do fizjologii naśladuje jego działanie.

     

  • Jakie są wskazania do wszczepienia SZCM?

 

Jest to metoda leczenia stosowana w nietrzymaniu moczu przekraczającym 300-500ml dziennie najczęściej z przyczyny niewydolności zwieracza (ISD – ang. intrinsic sphincteric deficiency). U Panów implantuje się najczęściej SZCM celem nietrzymania moczu po zabiegu operacyjnym (prostatektomii radykalnej lub TURP) a u Pań z powodu wad wrodzonych lub chorób neurologicznych.

 

4) Jakie są ograniczenia oraz przeciwskazania do tej metody leczniczej ?

 

Kandydatka/kandydat to tej metody operacji musi mieć bardzo dobrze zachowaną sprawność manualną w celu późniejszej samodzielnej poprawnej obsługi SZCM. Oprócz tego stan zdrowia skóry krocza w okolicy którego będzie implantowana proteza musi być zadowalający. Trzeba także zdawać sobie sprawę z ogólnej liczny około 20% powikłań po tego typu zabiegu. Idealny kandydatka/kandydat do zabiegu SZCM to osoba która sobie zdaje sprawę z ograniczenia w/w metody leczenia i w razie powikłań pozostaje w stałym kontakcie z ośrodkiem medycznym w którym wykonano zabieg.

 

Przeciwskazania do implantacji SZCM obejmują m.in. :

  • nawracające zwężenia lub uchyłki cewki moczowej

  • choroba nowotworowa dróg moczowych (wymagająca m.in. regularnej cystoskopii)

  • zakażenie układu moczowego

  • wznowa miejscowa nowotworu stercza (prostaty)

  • uczulenie na materiał z którego jest wykonany SZCM (m.in. silikon)

  • nadaktywność mięśnia wypieracza lub hiperrefleksja wypieracza nie reagująca na leczenie

     

    5 ) Ile kosztuje implantacja SZCM?

 

W Polsce implantacja SZCM jest całkowicie refundowana przez NFZ. Sama proteza kosztuje około 20.000 złotych.

 

6)  Jakie są możliwe powikłania po wszczepieniu SZCM ?

 

Najczęściej po tego typu zabiegu może wystąpić:

  • Ból

  • Krwawienie

  • Nietrzymanie moczu z parcia

  • Zakażenie, w tym taki typ zakażenia który będzie wymagał usunięcia SZCM (ok 4,5% przypadków)

  • Uszkodzenie cewki moczowej (ryzyko zwiększone u pacjentów którzy przeszli radioterapię)

  • Przetrwałe nietrzymanie moczu

  • Konieczność wymiany części lub całości SZCM z powodu złego działania jego części lub całości urządzenia (ok 7% przypadków)

  • Konieczność wymiany urządzenia z powodu jego zużycia

  • Trudności z oddawaniem moczu które mogą wymagać założenia cewnika lub ponownego zabiegu

 

Powikłania dotyczą w sumie od 10 do 24% pacjentów po w/w zabiegu.

 

    7) Na czym polega sam zabieg wszczepienia SZCM?

 

Najważniejszą rzeczą przy operacją jest zachowanie maksymalnej czystości. Samą okolicę w której będzie wykonywana procedura myje się ok 10 minut. Do minimum ogranicza się liczbę osób obecnych na sali operacyjnej. Chirurg wykonuje jedno lub dwa nacięcia w obrębie krocza lub podbrzusza. Przez te obszary założy następnie protezę układu moczowego jaką jest SZCM. Po jego implantacji rany zostają zaszyte. Sam zabieg trwa od 30 minut do 90 minut.

 

    8) Kiedy SZCM zacznie działać ?

 

Aktywację SZCM wykonuje się od 4 do 8 tygodni po zabiegu operacyjnym.

 

    9) Czy po zabiegu implantacji SZCM będę mógł normalnie funkcjonować?

 

Oczywiście, ale w okresie 4 do 8 tygodni po wszczepieniu SZCM należy unikać dużego wysiłku fizycznego określanego między innymi jako:

  • Trening na siłowni

  • Jazda rowerem

  • Podnoszenie ciężaru o masie większej niż 4-5 kg

 

Po samym zabiegu zawsze trzeba mieć przy sobie „paszport” urządzenia. Jest to ważne w sytuacji gdy pacjent trafi np. na SOR gdzie może dojść do próby zacewnikowania bez uprzedniego wyłączenia urządzenia.

 

10) Typy sztucznych zwieraczy cewki moczowej dostępne w Polsce:

 

  • AMS 800 – najstarszy i pierwszy SZCM istniejący od 1983, wszczepiony u 150 000 pacjentów.

  • Zephyr (ZSI 375)

  • Aroyo

  • Flowsecure

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Podsumowanie: Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego dotyczące SZCM.

Uwaga ! Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego zostały przyjęte przez Polskie Towarzystwo Urologiczne (PTU) jako obowiązujące dla wszystkich urologów w Polsce.

 

Legenda (opracowana na podstawie polskiej wersji wytycznych z 2010, dostępne na www.uroweb.org). :

Siła dowodów 2b: Dowody uzyskane z co najmniej jednego dobrze zaprojektowanego badania

quasi-eksperymentalnego.

Siła dowodów 3 - Dowody uzyskane z dobrze zaprojektowanych bada ń nieeksperymentalnych, takich jak badania porównawcze, korelacyjne i opisy przypadków.

Siła zaleceń B - Opieraj ą ce si ę na wynikach prawid ł owo przeprowadzonych bada ń , ale bez udzia ł u bada ń z randomizacj ą,

Siła zaleceń C - Opracowane pomimo braku odnosz ą cych si ę bezpo ś rednio do zagadnienia bada ń

dobrej jako ś ci.

 

Wytyczne z 2016 roku Europejskiego Towarzystwa Urologicznego dotyczące implantacji SZCM u kobiet.

Zalecenia

Rodzaj dowodów

SZCM może być metoda leczniczą u pacjentek z nietrzymaniem moczu z przyczyny niewydolności zwieraczowej.

3

Powikłania, niesprawność mechaniczna oraz eksplantacja często dotyczą SZCM.

3

Eksplantacja częściej dotyczy starszych kobiet oraz osób po wcześniej kolposuspensji metodą Burcha lub radioterapii.

3

 

Zalecenia

Siła zaleceń

Należy pouczyć kobiety, iż istnieje duże ryzyko powikłań, niesprawności mechanicznej protezy czy też potrzeby jej usunięcia - nawet w ośrodkach które wykonują dużo tego typu zabiegów.


C

 

 

 

Wytyczne z 2016 roku Europejskiego Towarzystwa Urologicznego dotyczące implantacji SZCM u mężczyzn.

Zalecenia

Rodzaj dowodów

Istnieją dowody, iż pierwotna implantacja SZCM jest efektywnym leczeniem wysiłkowego nietrzymania moczu u mężczyzn.

2b

Analiza odległych wyników leczenia pokazuje częstą niesprawność SZCM przy czym jest możliwa wymiana urządzenia.

3

Dowody na wpływ radioterapii na wyniki leczenia SZCM są niejednoznaczne.

3

Nie ma wystarczających dowodów na wyższość jednego umiejscowenia mankietu zwieracza na przebiegu cewki nad drugim.

3

Nie ma wystarczających dowdów na wyższość implantacji dwóch mankietów na przebiegu cewki moczowej.

3

Mechaniczna niesprawność urządzenia jest częsta przy SZCM.

3

Rewizja lub ponowna implantacja jest możliwa po wcześniejszych awariach systemu.

3

Procent SZCM usuwanych z powodu zakażeń jest wysoki w niektórych wynikach badań (nawet do 24%).

3

 

Zalecenia

Siła zaleceń

SZCM powinien być oferowany dla pacjentów po prostatektomii z wysiłkowym nietrzymaniem moczu średniego oraz dużego stopnia

B

SZCM powinien być implantowany tylko w doświadczonych placówkach.

C

Należy pouczyć mężczyzn, iż istnieje duże ryzyko powikłań, niesprawności mechanicznej protezy czy też potrzeby jej usunięcia - nawet w ośrodkach które wykonują dużo tego typu zabiegów.

C

 

 

Oświadczenie o ewentualnym konflikcie interesów: Autor tekstu jest badaczem w ramach badania klinicznego RELIEF II prowadzonego przez firmę GTU Urological wobec SZCM „Aroyo”.

 

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego – tłumaczenie własne autora.

 

Źródła:

  • Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego 2016 – www.uroweb.org

  • http://emedicine.medscape.com/article/443737-overview

  • Ulotki informacyjne Francuskiego Towarzystwa Urologicznego

  • Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego 2010 – polskie tłumaczenie 2010 (objaśnienie siły dowodów)

Kategorie: Nietrzymanie Moczu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *