• Wstęp

Kontrola suchości (ang. containment) jest pomocna w trakcie terapii, np. przed planowanym zabiegiem, lub w chwili gdy terapia jest nieskuteczna, niedostępna lub niemożliwa do przeprowadzenia. Część pacjentów leczonych z powodu NTM może wybrać zabezpieczenie się przed epizodami NTM, z wykorzystaniem dedykowanych wyrobów medycznych, zamiast poddania się aktywnemu leczeniu (i jego powikłaniom).

Już podczas diagnostyki ważne jest aby lekarz aktywnie zadawał pytania, zarówno o liczbę epizodów nietrzymania moczu w ciągu doby, jak i liczbę zużywanych w ciągu doby produktów chłonnych. Każdy pacjent z NTM trafiający do lekarza ma prawo oczekiwać od niego pomocy w doborze specjalistycznych wyrobów medycznych, a obowiązkiem lekarza powinno być udzielenie mu tego wsparcia lub skierowanie go do pielęgniarki bądź położnej.

  • Kontrola suchości w przebiegu NTM może być uzyskana za pomocą:

  • środków chłonnych (absorpcyjnych, wchłaniających),

  • cewników zewnętrznych oraz worków do zbiórki moczu,

  • zacisków prąciowych,

  • urządzeń dopochwowych oraz docewkowych. [1] [3]

Środki chłonne

  • Kryteria doboru środka chłonnego (absorpcyjnego):

  • stopień mobilności pacjenta,

  • stopień nietrzymania moczu,

  • stan świadomości,

  • rozmiar produktu,

  • chłonność produktu,

  • oddychalność” produktu,

  • sposób mocowania produktu,

  • zabezpieczenie przed wyciekiem. [2]

  • Rodzaje produktów chłonnych zalecanych w NTM: [2]

LP

PRODUKTY CHŁONNE

A.

WYROBY CHŁONNE PRZEZNACZONE  DO STOSOWANIA Z BIELIZNĄ

Właściwości użytkowe

Nie rozróżnia się ich ze względu na rozmiar ciała lecz z uwagi na stopień NTM.

1.

Wkłady anatomiczne (urologiczne) dla kobiet

Wkłady profilowane odpowiednio do anatomii kobiet, w różnych rozmiarach i o różnej chłonności.

Zalecane przy średnim NTM u osób samodzielnych i aktywnych lub częściowo samodzielnych.

Przy lekkim stopniu NTM zaleca się wkładki urologiczne.

2.

Wkłady anatomiczne (urologiczne) dla mężczyzn

Wkłady profilowane odpowiednio do anatomii mężczyzn w różnych rozmiarach i o różnej chłonności.

Zalecane przy średnim NTM u osób samodzielnych i aktywnych lub częściowo samodzielnych.

Przy lekkim stopniu NTM zaleca się wkładki urologiczne.

3.

Pieluchy anatomiczne

dla kobiet i dla mężczyzn

Produkty  profilowane  do anatomii ciała, różnią się między sobą wielkością, uniwersalne dla kobiet i mężczyzn, o dużej chłonności. Zalecane przy średnim i ciężkim stopniu NTM dla osób samodzielnych lub częściowo samodzielnych.

B

WYROBY CHŁONNE NIEWYMAGAJĄCE DODATKOWEGO MOCOWANIA

Uwaga! Przy doborze produktu uwzględnia się obwód pacjenta w pasie i biodrach oraz stopień NTM.

5.

Majtki chłonne dla kobiet

Majtki chłonne profilowane dla kobiet, w różnych rozmiarach i o różnych poziomach chłonności. Rozmiar produktu musi być odpowiedni do  rozmiaru ciała - należy zmierzyć obwód pacjenta w pasie.

Rekomendowane są dla osób samodzielnych lub częściowo samodzielnych ze średnim i ciężkim NTM.

Ich zakładanie i zdejmowanie podobnie jak zwykłej bielizny nie wymaga pomocy opiekuna.

6.

Majtki chłonne dla mężczyzn

Majtki chłonne profilowane dla mężczyzn, w różnych rozmiarach i o różnych poziomach chłonności. Rozmiar produktu musi być odpowiedni do  rozmiaru ciała - należy zmierzyć obwód pacjenta w pasie.

Rekomendowane są dla osób samodzielnych lub częściowo samodzielnych ze średnim i ciężkim NTM.

Ich zakładanie i zdejmowanie podobnie jak zwykłej bielizny nie wymaga pomocy opiekuna.

7.

Majtki chłonne uniwersalne dla kobiet i mężczyzn

Majtki chłonne uniwersalne, w różnych rozmiarach i o różnych poziomach chłonności. Rozmiar produktu musi być odpowiedni do  rozmiaru ciała - należy zmierzyć obwód pacjenta w pasie.

Rekomendowane są dla osób samodzielnych lub częściowo samodzielnych ze średnim i ciężkim NTM.

Ich zakładanie i zdejmowanie podobnie jak zwykłej bielizny nie wymaga pomocy opiekuna.

8.

Pieluchomajtki dla kobiet i mężczyzn z pasem biodrowym

Uniwersalne dla mężczyzn i kobiet, w różnych rozmiarach i o różnych poziomach chłonności. Zalecane dla osób z ciężkim NTM,  leżących i niemobilnych, utrzymywane wokół bioder za pomocą taśmy biodrowej.

Uwaga!

Pieluchomajtki z pasem biodrowym mogą być zakładane samodzielnie lub przez opiekuna.

9.

Pieluchomajtki dla kobiet i mężczyzn z rzepami

Uniwersalne dla mężczyzn i kobiet, w różnych rozmiarach i o różnych poziomach chłonności. Zalecane dla osób z ciężkim NTM,  leżących i niemobilnych, utrzymywane wokół bioder przylepców, przylepco-rzepów lub rzepów.

Uwaga!

Pieluchomajtki zapinane na rzepy/przylepce musi zakładać opiekun 

  • Jakie są zalecenia ICS dotyczące doboru środków chłonnych?

  • U kobiet:

  • Wkładki jednorazowe są preferowanym produktem dla kobiet z NTM niewielkiego stopnia; wkładki wielorazowe nie są zalecane.

  • Można dobrać różne rodzaje produktów dla pacjentów w zależności od ich aktywności np. inne do używania w trakcie pobytu poza domem. [5]

  • U dorosłych kobiet osób z NTM średniego i ciężkiego stopnia najbardziej skuteczne były jednorazowe pieluchomajtki.

  • U mężczyzn:

  • Wkładki jednorazowe są preferowaną produktem dla mężczyzn z NTM niewielkiego stopnia. Część mężczyzn preferuje inne rozwiązania np. cewniki zewnętrzne lub zaciski prąciowe. [1] [5]

  • Majtki chłonne mogą być bardziej przydatne dla osób którym sprawia trudność utrzymania wkładki na właściwym miejscu. [5]

  • U mężczyzn z lekkim NTM wkładki anatomiczne o kształcie liścia są bardziej preferowane niż prostokątne. [1]

  • U dorosłych mężczyzn z NTM średniego i ciężkiego stopnia najbardziej skuteczne w ciągu dnia były jednorazowe pieluchy.

  • Ogólne zalecenia dla obydwóch płci:

  • Środki chłonne z superabsorbentem lepiej wchłaniają mocz, są bardziej wygodne oraz utrzymują skórę w większej suchości. [1] [5]

  • Kto może wypisać zlecenie na środki chłonne?

Lekarz, do którego trafia pacjent z nietrzymaniem moczu nie może zapominać o postępowaniu zabezpieczającym, mogącym w znacznym stopniu poprawić jakość życia pacjenta oraz jego opiekunów. Jednym z takich działań jest wypisanie pacjentowi zlecenia na refundowane przez NFZ produkty chłonne (majtki chłonne, pieluchomajtki, pieluchy anatomiczne, wkłady i podkłady).

Zmiany wprowadzone przez rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie są zgodne z ogólnoświatowym trendem, w którym obowiązki lekarza w zakresie wypisywania refundowanych środków absorpcyjnych powinna przejmować pielęgniarka lub położna.

Osoby uprawnione do przepisywania refundowanych środków absorpcyjnych w Polsce:

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie chirurgii ogólnej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie chirurgii dziecięcej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie chirurgii onkologicznej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie onkologii klinicznej lub lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie chemioterapii nowotworów,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie onkologii klinicznej lub onkologii i hematologii dziecięcej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie geriatrii,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie ginekologii onkologicznej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie neurologii lub neurologii dziecięcej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie urologii lub urologii dziecięcej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie ginekologii i położnictwa,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie medycyny rodzinnej,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie pediatrii,

  • lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie chorób wewnętrznych,

  • lekarz podstawowej opieki zdrowotnej,

  • lekarz spełniający wymagania do wykonywania świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej,

  • felczer ubezpieczenia zdrowotnego,

  • pielęgniarka i położna posiadająca dyplom ukończenia studiów drugiego stopnia na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo oraz pielęgniarka i położna posiadające tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa lub położnictwa

  • Kontynuacja przez pielęgniarkę lub położną ubezpieczenia zdrowotnego przez okres 12 miesięcy od dnia określonego w dokumentacji medycznej. [3] [4]

  • Dobór produktów chłonnych

Algorytmy doboru produktów chłonnych:

  • pacjent mobilny i samodzielny

LEKARZ

Ocena mobilności pacjenta

PACJENT MOBILNY

Ocena stopnia NTM u pacjenta

LekkiE NTM    ŚredniE NTM    CIĘŻKIE NTM

Dobór produktu chłonnego
(lekarz / pielęgniarka / położna)

KOBIETA   MĘŻCZYZNA        KOBIETA          MĘŻCZYZNA             KOBIETA    MĘŻCZYZNA

  • pacjent niemobilny i niesamodzielny

LEKARZ

Ocena mobilności pacjenta

PACJENT NIEMOBILNY

Ocena stopnia NTM u pacjenta

ŚredniE NTM      CIĘŻKIE NTM

Dobór produktu chłonnego
(lekarz / pielęgniarka / położna)

KOBIETA  MĘŻCZYZNA             KOBIETA           MĘŻCZYZNA

Cewniki zewnętrzne oraz worki do zbiórki moczu

  • Kryteria doboru cewnika zewnętrznego lub worka do zbiórki moczu:

Istnieją różne rozmiary i rodzaje cewników zewnętrznych. Niektórzy producenci dostarczają gotowe miarki dla pacjentów, które mają za zadanie pomóc w doborze cewnika. Należy pamiętać o tym, że jeśli cewnik będzie za mały, może się zsuwać. W przypadku gdy będzie za duży może przeciekać wokół niego mocz. Dlatego też należy wraz z lekarzem i pielęgniarką dobrać właściwy rodzaj cewnika oraz jego długość.

  • Rodzaje cewników zewnętrznych i worków do zbiórki moczu zalecanych w NTM: [2]

L.P.

ZESTAW DO ZBIÓRKI MOCZU W NTM

FUNKCJA

WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWE

1.

Cewniki zewnętrzne zawierające

lateks

jednoczęściowy     dwuczęściowy

Ochrona skóry, odprowadzenie moczu do worka, który zbiera

i gromadzi mocz.

Cewnik zewnętrzny samoprzylepny lub mocowany

na dwustronnie przylepnym pasku kleju. W różnych

rozmiarach, np. 25, 30, 35 mm, nakładany na prącie.

2.

Cewniki zewnętrzne silikonowe

jednoczęściowy     dwuczęściowy

3.

Worki do zbiórki moczu z odpływem

i paski mocujące.