Obecnie bardzo wiele stron internetowych oferuje informacje dla pacjentów. Postaram się w poniższym artykul dać Państwu narzędzia które pozwalą rozróżnić choć w podstawowy sposób czy dany portal jest wiarygodny bądź też nie. Pozwoli to Państwu na podstawową chociażby selekcję informacji. Opublikowanie jakiejś informacji w internecie nie oznacza automatycznie to, że jest ona prawdziwa. Bardzo wiele stron ma głównie na celu sprzedaż Państwu określonego produktu w postaci kryptoreklamy. Aby móc obiektywnie odczytać informację dla pacjentów przedstawioną w internecie należy znać następujące rzeczy:

  • Co to jest medycyna oparta na faktach 

  • Na czym polega paradoks eksperta

  • Podstawy diagnostyki różnicowej

Wszystkie te rzeczy zostaną po kolei omówione w poniższym artykule.

 

  • Podstawy obecnej medycyny - czyli mapa drogowa do poruszania się w gąszczu informacji

 

W celu zrozumienia czym kierują się lekarze przy wyborze leczenia - tzw. “aktualna wiedza medyczna  - należy zrozumieć czym jest medycyna oparta na faktach. Powszechnie używany skrót z języka angielskiego określający obecnie sposób wdrażania i implementacji wiedzy to EBM (ang. Evidence Based Medicine). Dlaczego jest to tak ważne? Od około 200-150 lat to wyniki dobrze przeprowadzonych badań określają to, jakie leki i jakie zabiegi operacyjne się wykonuje. Chodzi zatem o dobre badania, których wyniki najlepiej jeśli się sprawdzają w wielu instytucjach / krajach. Przejdźmy zatem do konkretów…

 

EBM czyli szkoła twardych dowodów - Jak ją stosować podczas czytania materiałów w internecie ?

 

1.1 Dowód anegdotyczny nie jest dowodem

 

Czyli stosowane bardzo często w reklamach i na portalach wypowiedzi (często zresztą fałszywe) pacjentów nie są dowodami określającymi skuteczność terapii.

 

1.2 Poparcie lekarza/profesora XYZ dla danej terapii

 

Tak samo jak wyżej. Opinia ekspercka (opinia autorytetu, opinia lekarza/lekarzy) także nie są dowodami które przesądzają o celowości lub skuteczności danej terapii. Tak samo jak w przypadku opinii pacjentów umieszczanych na stronach internetowych, lekarze czy też profesorowie przywoływani na stronach internetowych często nie istnieją.

 

1.3 Unikalne badania na próbie  15 osób lub opisy przypadków.

 

Produkty paramedyczne oraz słabo sprawdzone terapie medyczne nie mają solidnych podstaw naukowych. Jeśli istnieje możliwość sprawdzenia do jakich materiałów się odwołują, okazuje się, że są one bardzo wątpliwe. 

 

1.4 Spisek branży medycznej/farmaceutycznej nie pozwala na powszechne używanie danej terapii

 

Każda terapia przed jej powszechnym stosowaniem musi przejść poważne badania. Nie jest prawdą, że “super cudowne” czy też “ukryte” terapie są bojkotowane przez środowisko. Jeśli dana terapia nie ma solidnych dowodów, to po prostu się jej nie stosuje celem przede wszystkim “nieszkodzenia pacjentom”. Opracowanie nowej metody leczniczej czy też leku wymaga prawidłowo przeprowadzonych badań.

 

1.5 Podsumowanie podstaw dotyczących EBM

 

Dzięki wyżej wymienionym informacjom Państwo mogą krytycznie podchodzić do każdej informacji medycznej. 

 

2 Paradoks eksperta czyli efekt Krugera-Dunninga

 

Jest to bardzo ważna rzecz do przytoczenia jeśli chodzi o wyrażanie opinii czy też rad w jakiejś dziedzinie. Osoby niewykwalifikowane lub z podstawową wiedzą w danej dziedzinie mają tendencję do zawyżania własnych umiejętności, natomiast eksperci swoją wiedzę zaniżają.

 

Z czego to wynika? Ekspertom wydaje się, że wykonując trudne i skomplikowane zadania tak naprawdę wykonują coś prostego (bo są profesjonalistami i wykonali daną czynność wielokrotnie np zabieg operacyjny). Eksperci zdają sobie sprawę także, jak niewielką część danej dziedziny lub specjalizacji zdołali w rzeczywistości opanować. Laikom natomiast brakuje dystansu - nie potrafią ocenić braków w wiedzy u u siebie oraz u innych.

 

Proszę traktować z dystansem opinii wyrażane na forach internetowych!

 

Fora internetowe są bardzo cennymi miejscami w których pacjenci mogą wymieniać się swoimi doświadczeniami oraz poradami. Należy zachować daleko posuniętą ostrożność w momencie w którym pacjenci przestrzegają lub zalecają daną metodę leczenia lub metodę diagnostyczną. Każda sytuacja kliniczna jest inna i wymaga dokładnej konsultacji lekarskiej - nie zastąpi jej parę linijek tekstu. 

Należy podkreślić z całą stanowczością, że osoby “doradzające” w internecie innym pacjentom wybór konkretnej terapii NIE PONOSZĄ żadnej odpowiedzialności za swoje słowa i konsultacje - w PRZECIWIEŃSTWIE do Państwa lekarza prowadzącego. Należy dodać, że zdarzają się także osoby reklamujące produkty konkretnych firm.

 

Diagnostyka różnicowa

 

Medycyna nie jest nauką ścisłą. 2,3 lub 4 występujące objawy nie zawsze oznacza dokładnie tą jedną, określoną chorobę. Dopiero po zebraniu wywiadu, zbadania pacjenta i zleceniu dodatkowych testów można wykluczyć bądź potwierdzić podstawowe hipotezy dotyczące diagnozy.

 

Co to oznacza dla pacjentek i pacjentów? Otóż nie zawsze jeden lub dwa objawy oznaczają, że ma się  jednostkę chorobową która podaje wyszukiwarka lub forum internetowe. Bardzo często pacjenci sami sobie rozpoznają najrzadsze lub najbardziej zagrażające życiu choroby. Należy oczywiście w przypadku każdej wątpliwości zasięgnąć opinii lekarskiej.

 

 

 

WNIOSKI

 

Podsumowanie tego, jak należy krytycznie podchodzić do informacji znalezionych w internecie:

  • Dowód anegdotyczny nie jest dowodem na to, że ta sama terapia zadziała w moim przypadku

  • Słaba wiarygodność lub brak źródeł powinien wzbudzać naszą wątpliwość

  • Należy pamiętać o tym, że osoby publikujące różne treści w internecie NIE PONOSZĄ odpowiedzialności za wydawane porady dostępne w internecie 

  • Efekt Krugera-Dunninga wpływa na to, że osoby nie będące ekspertami w danej dziedzinie deklarują często bardzo radykalne poglądy nie będąc jednocześnie świadomymi własnej niewiedzy.

  • Podstawą medycyny jest diagnostyka różnicowa.

  • Nic nie zastąpi badania i konsultacji lekarskiej - należy zawsze o tym pamiętać!

 

 

Jakich stron należy unikać ?

 

  • Stron które oferują konkretny produkt lub usługę

 

Podczas przeglądania portalu trzeba sprawdzić, czy przypadkiem wszystkie informacje lub artykuły nie sugerują nam zakupu danego preparatu lub usługi (lub nie prowadzą do takiego wniosku). 

 

b) Stron opisujących cudowne i “ukryte” terapie

 

Gdy na stronie dowiemy się, że zachodnia medycyna niszczy i bojkotuje te oto metody, to najczęściej mamy do czynienia z próbą sprzedaży nam niesprawdzonych substancji lub zabiegów (najczęściej na granicy szarlatanerii…). Tzn najpierw strona krytukuje “kosztowną i nieefektywną” medycynę zachodnią by następnie próbować nam sprzedać swoje usługi.

 

 

UWAGA ! Wiarygodność i źródła materiałów znajdowanych w internecie często bardzo trudno jest zweryfikować nawet profesjonalistom pracującym w danej branży. Dlatego warto sięgać do stron i portali które weryfikują źródła podawanych przez siebie informacji.

 

 

Zaufane portale

 

www.mp.pl - Medycyna Praktyczna - wydanictwo propagujące stosowanie EBM w Polsce od lat 80tych

 

http://www.przeglad-urologiczny.pl/szukaj.php - Czasopismo branżowe polskich urologów

 

https://eurologia.pl/g/26,nietrzymanie-moczu - Portal internetowy dla pacjentów prowadzony przez urologów

 

http://patients.uroweb.org/i-am-a-urology-patient/urinary-incontinence/ - Portal Internetowy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego, informacje dla pacjentów na temat nietrzymania moczu dostępne w języku angielskim. 

 

https://www.urologyhealth.org/educational-materials Portal Internetowy Amerykańskiego Towarzystwa Urologicznego, informacje dla pacjentów na temat nietrzymania moczu dostępne w języku angielskim. 

 

 

 

Polecane lektury

 

Nietrzymanie moczu u kobiet i mężczyzn, autorzy: dr hab. med. Tomasz Gołąbek, prof. Piotr Chłosta 

 

"Uroginekologia. Schorzenia dna miednicy" redakcja: prof. Ewa Barcz (książka dotyczy tylko nietrzymania moczu u kobiet).

 

“Poradnik urologiczny dla pacjentów i ich rodzin pod redakcją Prof. Piotra Chłosty”. Książka zawiera m.in. 7 stron na temat leczenia nietrzymania moczu.

 

Stulecie Chirurgów - Jürgen Thorwald - niesamowita podróż w to, aby zrozumieć jak powstała nowoczesna medycyna.

 

“Lekarze naukowcy szarlatani” - Ben Goldacre - dotyczy tego, na czym polega medycyna oparta na faktach i jak wiele osób (dziennikarzy, firm etc) wprowadza nas w błąd.